مقدمه‌ای بر وتاژسترون

وتاژسترون (Vetagestrone) یک داروی دامپزشکی تزریقی حاوی هورمون پروژسترون است که توسط شرکت داروسازی ابوریحان تولید می‌شود. این دارو به‌صورت محلول روغنی استریل عرضه می‌گردد و هر میلی‌لیتر از آن حاوی ۲۵ میلی‌گرم پروژسترون خالص است . پروژسترون یکی از هورمون‌های کلیدی در تنظیم چرخه تولیدمثل در پستانداران است که به‌طور طبیعی توسط جسم زرد (Corpus Luteum) در تخمدان ترشح می‌شود.

مکانیسم عمل و فارماکولوژی

پروژسترون موجود در وتاژسترون با عبور از غشای سیتوپلاسمیک سلول‌های هدف، به گیرنده‌های ویژه‌ای در هسته متصل می‌شود. این اتصال منجر به فعال‌سازی فرآیند رونویسی و سنتز RNA پیام‌رسان می‌گردد که نهایتاً تشکیل پروتئین‌ها و آنزیم‌های جدید را به دنبال دارد . این مکانیسم در موارد زیر نقش کلیدی ایفا می‌کند:

• تثبیت آبستنی: با حفظ اندومتر رحم و جلوگیری از ریزش آن.

• سرکوب فحلی: با مهار ترشح هورمون‌های محرک تخمک‌گذاری.

• تنظیم چرخه تولیدمثل: از طریق تأثیر بر محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-تخمدان.

نیمه‌عمر فیزیولوژیک پروژسترون در گاو حدود ۲۲ تا ۳۶ دقیقه است و متابولیسم آن در درجه اول از طریق کبد انجام می‌شود. پروژسترون توسط پروتئین‌های ناقل مانند ترانس‌کورتین در خون منتقل می‌شود و حدود ۱۲٪ از آن به صورت پرگناندیول و بقیه به شکل گلوکورونید از طریق ادرار دفع می‌گردد. در گاو، مقدار کمی نیز از طریق صفرا دفع می‌شود.

موارد مصرف و کاربردهای درمانی

وتاژسترون در دامپزشکی برای موارد متعددی استفاده می‌شود که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:

• جلوگیری از مرگ جنین: با حفظ محیط رحمی مناسب برای رشد جنین.

• درمان کیست‌های تخمدانی: با تنظیم ترشح هورمون‌های محرک تخمک‌گذاری.

• تأخیر در اوولاسیون: برای هم‌زمان‌سازی فحلی در گله‌های گاوی.

• ایجاد فحلی: در مواردی که حیوان دچار کم‌کاری تخمدان است.

• تثبیت و ابقای آبستنی: خصوصاً در دام‌هایی که سابقه سقط داشته‌اند.

• هم‌زمانی فحلی: برای مدیریت بهتر تولیدمثل در گله‌های بزرگ.

دوزاژ و طریقه مصرف

دوز مصرفی وتاژسترون بسته به گونه حیوان متفاوت است. این دارو باید به صورت عضلانی و با استفاده از سوزن کاملاً خشک تزریق شود. جدول زیر دوزاژ توصیه‌شده را نشان می‌دهد:

تزریق باید تحت نظارت دامپزشک انجام شود و از تزریق داخل عروقی اجتناب گردد. در صورت نیاز به دوره‌های درمانی طولانی، مشورت با دامپزشک ضروری است.

متابولیسم و دفع دارو

پروژسترون پس از تزریق به سرعت متابولیزه می‌شود. نیمه‌عمر فیزیولوژیک آن در گاو ۲۲–۳۶ دقیقه است و متابولیت‌های عمده آن شامل پرگناندیول و گلوکورونید هستند که از طریق ادرار دفع می‌شوند. در گاو، مقدار کمی نیز از طریق صفرا دفع می‌گردد.

ملاحظات ایمنی و موارد منع مصرف

• پرهیز از مصرف در موارد حساسیت به پروژسترون: واکنش‌های آلرژیک نادر اما ممکن است رخ دهد.

• احتیاط در دام‌های مبتلا به نارسایی کبدی: متابولیسم دارو ممکن است مختل شود.

• زمان پرهیز از مصرف:

  • 🥩 گوشت: تا ۶۰ روز پس از تزریق نباید برای مصرف انسانی استفاده شود.

  • 🥛 شیر: بلافاصله پس از تزریق قابل استفاده است.

شرایط نگهداری و بسته‌بندی

وتاژسترون باید در دمای کمتر از ۲۵ درجه سانتی‌گراد، دور از نور و رطوبت نگهداری شود. از انجماد دارو باید جلوگیری کرد. این دارو در ویال‌های ۱۰ میلی‌لیتری و جعبه‌های یک‌عددی عرضه می‌گردد.

سؤالات متداول

۱. آیا وتاژسترون برای دام‌های شیرده بی‌خطر است؟

بله، شیر دام‌های تحت درمان بلافاصله پس از تزریق قابل مصرف است .

۲. آیا استفاده از وتاژسترون در گاوهای شیری مجاز است؟

بله، ولی باید دوز توصیه‌شده توسط دامپزشک رعایت شود.

۳. چگونه می‌توان وتاژسترون را خریداری کرد؟

این دارو از طریق داروخانه‌های دامپزشکی و نمایندگی‌های شرکت ابوریحان قابل خریداری است.

۴. آیا این دارو برای گونه‌های غیر از پستانداران کاربرد دارد؟

خیر، وتاژسترون فقط برای پستانداران (گاو، گوسفند، سگ، گربه) توصیه می‌شود.

۵. آیا استفاده از این دارو عوارض جانبی دارد؟

عوارض جانبی نادر است، ولی ممکن است در محل تزریق التهاب موقت ایجاد شود.

توجه: این اطلاعات صرفاً برای آگاهی عمومی است و نباید جایگزین مشاوره دامپزشکی شود. همیشه قبل از استفاده از دارو با دامپزشک متخصص مشورت کنید.